Meer dubbel

Dubbel.., lichtelijk schizofreen misschien. Blij met een eigen woning in Nederland. Zonder veel moeite zullen we daar vier maanden per jaar verblijven. Met nog minder moeite verblijven wij de rest van het jaar in Turkije. Het is vreemd, we hebben nu twee (huur) huizen. Goed er zijn diverse mensen die, naast hun woning, een vakantiewoning hebben. Maar goed, daar verblijf je nooit langer dan in je eigen huis. Bij ons is dat net omgekeerd en in dat perspectief hebben we dan ook twee huizen, waar wij wonen ( of voor de gemeente Haarlem: verblijven). En waarbij wij natuurlijk aan alle regeltjes voldoen.
Maar dat betekent ook dat je in twee huizen "thuis" bent, écht thuis. In Nederland al (nou ja, een aantal van) onze meubels en spullen. In Turkije onze spullen, van wat wij hier voornamelijk opgebouwd hebben. Op zich is dat best een apart gevoel, maar aan de andere kant is dat niet wat ik bedoel. Dat dubbele zit toch ergens anders in. Dat zit in de manier van leven en het leven op de diverse plaatsen.
In Nederland zit je nu vooral binnen. In Turkije leef je, ook nu, grotendeels buiten. In Nederland leef je tussen de buren, een schamele betonnen muur scheidt ons. In Turkije is ruimte en leven buren op veel grotere afstand. In Nederland bezitten we eigenlijk geen tuin, maar in Turkije kunnen de honden behoorlijk rond struinen.
In Nederland wordt je geconfronteerd met regels. Alles en iedereen let op elkaar. In Turkije zal het een ieder worst zijn, wat de ander doen.
De parkeerbon, afgelopen week. Frustrerend, je bent aan het laden en lossen (wat mag), maar je krijgt een bon, omdat de handhaving van mening is dat je niet laadt. Op dat moment kan je er niets mee. Los van het feit dat deze bon onterecht was, valt mij op dat die handhavers je min of meer schofferen, niet luisteren en voet bij stuk houden, of ze goed zitten of niet. In Turkije kreeg ik een parkeerbon. Overigens terecht. Ik betaalde en ontving twee maal korting. Ik werd keurig behandeld en men toonde begrip. Kortom, zo'n verschil van mentaliteit in die twee landen... Haast onoverkomelijk...
Iets anders. In Nederland hoor ik weer kerkklokken. In Turkije hoor je een fiks aantal keer per dag iemand van de minaret schallen. In ons dorp..., meer dan vijf keer per dag. Maar dat terzijde...

In Nederland is alles gekaderd. Alles in tegels gevat. Maar vooral valt mij op dat er zo hardvochtig aan al die regels gehouden wordt. In Turkije zijn ook veel regels. Toch lijken de regels hier meer een instrument, een leidraad. Niemand houdt zich aan de meeste regels, en niemand klaagt er over. Niet klagen, versus de klaagcultuur in Nederland.
In Nederland is alles keurig geplaveid, ordelijk en netjes. Veel steen, gebaande wegen. In Turkije is alles losser. Minder keurig geplaveid, soms zelfs rommelig, heel veel groen. Twee totaal verschillende werelden, twee geheel verschillende definities (en gevoel) van thuis. In Nederland..., ik wil dan eigenlijk niet weg. In Turkije wil ik ook niet weg. Ben ik eenmaal op pad... Kijk ik uit naar.

Toch heb ik in Turkije het meest het gevoel van thuis komen. Misschien komt dat ook wel door het gevoel van vrijheid. Goed, in Turkije mag je misschien niet alles zeggen, maar in Nederland kán je tegenwoordig niet meer alles zeggen. In Nederland zijn zo veel regels en zit de overheid zo op je huid dat bij mij het gevoel van vrijheid behoorlijk verdwijnt. In Turkije voel ik mij wel vrij met wat ik kan en mag.

Kortom, heel dubbel allemaal. Hele tegenstrijdige gevoelens. Ik zeg niet dat het een beter is dan het andere. Het is anders en bij mij spreekt het leven in de Turkse cultuur en het land mij meer aan. In Nederland heb ik mijn vrienden, mijn netwerken. Familie..., ik zou niet zonder Nederland willen. Misschien niet kunnen. Maar Turkije wil ik niet missen. Turkije inspireert, geeft mij kracht en leven. Nederland kapt mij af, maakt me suf en duf. In Nederland ben ik veel minder creatief, dan in Turkije. Grote verschillen. Verschillen, die mij soms behoorlijk op breken. Soms zelfs een beetje triest maken. Bovendien ben ik Nederlander en ondanks dat het nationalisme mij weinig doet kan ik niet ontkennen deze band met Nederland te hebben. Het land, waar mijn roots liggen.

Nederland betekent voor mij ook een verlies. We hebben daar veel verloren. Nederland betekent voor mij ook; Spanning. Spanning door alle confrontaties met de overheid. In Turkije ben ik voornamelijk ontspannen. Haast en druk in Nederland. Ontspanning en tijd in Turkije... In Turkije tel ik mee, in Nederland voel ik mij regelmatig een looser. Misschien ben ik dat ook. Ondanks mijn leeftijd bouw ik hard aan een nieuwe toekomst. Het gaat steeds beter lukken, maar het lijkt nog een lange weg. Ik zou wel dat het wat makkelijker en sneller zou gaan. Ach, het toont allemaal dat het leven soms heel ingewikkeld is. Los van al dat dubbele en het leven in de twee culturen. Toch merk ik dat al die gevoelens mee spelen en mij slingeren van de ene zijde naar de andere...
Natuurlijk kan ik het als onbegrip, of een klaagzang, brengen. Neen, dat is niet mijn intentie. Het is een twijfel, een positief gevecht wellicht. Ik wil delen in mijn gevoel en zal tonen hiermee te kunnen dealen. Dealen om sterk te worden, te leven. Natuurlijk, mijn leven verloopt niet volgens de boekjes, ook onze keuzes vallen daar eigenlijk buiten. Dat brengt ons natuurlijk ook veel problemen en onbegrip. Vooral bij enkele Nederlandse overheden. Dat is misschien wel de boodschap. Leven in twee werelden op een wijze waar de overheid niet mee om kan gaan en zeker daar vanuit eigen beleidslijn enigszins bekrimpen denkt. Wij doen het anders en dat past onvoldoende in het politieke en bestuurlijke plaatje. In Turkije passen we er keurig binnen.

Zeker nu, hoe gaat het verder. Hoe ontwikkelen zich deze gevoelens. Wat zal de toekomst brengen... Zal dat dubbele gevoel wegkwijnen en worden vervangen door een zekere bekrompenheid... Of zal ik straks steeds meer verdeeld worden in mijn hoofd. In de toekomst kan ik niet kijken. Ik leef zo door mijn verleden, en de keuzes die wij op basis daarvan gemaakt hebben. Ja, het leven kan/kon vast eenvoudiger. Dat is alleen wel een beetje saai. Ik ben al saai genoeg, dus op die vlakken wil ik blijven leven! Het komt vast wel weer goed, zolang ik maar het gevoel heb dat ik geniet van het leven. Dat lukt wel hoor..... En ach, die verscheurende dubbelstrijd zal ook klaagzang wel wat doven. Het is, met deze intentie, een nieuw gevoel voor mij. En hoe ik daar in de toekomst mee om zal gaan... We zien het wel. Momenteel voelt het als iets heel vreemds. Ik heb er voor gekozen en leef er ook maar mee. In feite geen probleem, meer een opvallende constatering. 't Is ook allemaal geen kattenpis...

In den vreemde; de verwerking (3)

Sinds wij uit Nederland zijn vertrokken droom ik weer. ’s Nachts, of tijdens mijn middagdutje. De oude vertrouwde dromen waarin het reizen een prominente rol speelt. Echter, in mijn dromen is een toegevoegde waarde.

Inmiddels ben ik vier jaar zonder werk. Blijkbaar heb ik dat geaccepteerd zonder daar concreet iets mee te doen. Al drie keer heb ik gedroomd over mijn collega en baas, Nico van Kan. De eerste keer was in een Portugese omgeving, voor zover ik mij nog kan herinneren. De derde keer staat mij nog iets bij van een vreemd werkbezoek. Mijn dromen worden nu regelmatig gecombineerd met zaken uit, met name, mijn arbeidsverleden.

Nico van Kan

Vier jaar lang ben ik daar eigenlijk helemaal niet meer mee bezig geweest, behalve dat ik de feiten accepteerde en door ging. Nu blijkt dat er toch sprake is van een rouwproces en ik dit niet eerder ben aangegaan. Pas nu lijk ik echt met die verwerking te beginnen. Geheel vreemd komt dit niet over op mij. Mijn moeder stierf in 1980, na een kort ziekbed aan kanker. Ondanks mijn verdriet werd ik gedwongen verder te gaan met mijn leven. Na een jaar begon ik over haar te dromen. Onder meer dromen dat zij nog leefde, maar in een geheel andere hoedanigheid. Een totaal andere vrouw, die qua uiterlijk als ook ten aanzien van haar persoonlijkheid nauwelijks meer te herkennen was.

De reden dat ik geen gelegenheid had tot enige verwerking was de omstandigheid dat ik werkte als groepsleider in een thuis voor moeilijk opvoedbare kinderen met een beperking. Na de crematie moest ik al snel aan de slag en mijn eerste confrontatie was  een pupil die op mij af kwam en zei: ha, ha, jouw moeder is lekker dood… Wat ik er mee aan moest wist ik niet (ik was pas 24 en had weinig ervaring met dergelijke zaken). Dus stopte ik het weg. Maar een rouwproces kan je niet wegstoppen. Via de dromen kwam het terug. Na die dromen gaf ik haar dood ook bewust een plaatsje in mijn leven. Pas toen had ik het feitelijk moeilijk.

Nu is er niemand dood. Nou ja, er zijn mij al teveel mensen ontvallen, echter in dit geval gaat het niet over het verlies van mensen, maar het verlies van werk. Een plek waar ik al 26 jaar mij had voor ingezet. Door een lullige fusie werd mij een toekomst onmogelijk gemaakt. Ondanks dat het werk weg was gevallen ging ik door. Het leven haalde mij steeds in. Met de politiek, mijn relatie, het wonen, de problemen, tot het vertrek naar Turkije. Het schilderen is in zekere mate ook een uitlaatklep, maar veel meer voor zaken die heftig en actueel waren (of zijn). Ik heb de lange arbeidsovereenkomst altijd wat weggewuifd.

Tot nu dus. Door het dromen. Pas nu besef ik wat het belang van dat werk is geweest. De impact op mijn leven, maar ook hoe ik mij heb kunnen uiten en neerleggen in die werkkring, met die collega’s en die omstandigheden. Natuurlijk is het lekker dat ik niet meer iedere ochtend om acht uur in de file hoef te staan. Zo praat je eenvoudig iets negatiefs goed. Alleen, zo eenvoudig ligt het niet. Eerder gaf ik al aan dat je tegenover iedere negatieve ervaring een positieve ervaring neer kan zetten en omgekeerd. Echter, daar tussen speelt nog de zaak van het afscheid nemen, de rituelen en het afronden. Door het uiteen vallen van onze divisie werd mijn vertrek ook een geruisloos gebeuren. Ik heb de zaak niet afgerond. Vier jaar heb ik er over gedaan daar achter te komen. Via mijn dromen.

Het veranderde leven in den vreemde maakt mij niet een ander mens, maar haalt mijzelf weer in mij naar boven. Zo heb ik mijn hele leven altijd veel gedroomd en waren reizen en verre, of exotische, oorden het centrale onderwerp. De afgelopen vier jaar heb ik nauwelijks meer gedroomd. Vroeger had ik altijd fantasieën; ik zag iets en kon er een eigen realiteit omheen bouwen. Dat was weg. Een tijd lang zag ik het als een gevolg van het gehuwde leven, maar dat is gelul natuurlijk. Daar kom ik nu achter. Alles komt weer teug. Nee, vier jaar lang heb ik mij laten opslurpen door continue met alleen de realiteit bezig te zijn. Als een tornado ging ik aan mijn gevoelens voorbij en door. Door en telkens maar weer door.

Het leven hier is ook door gaan, alhoewel het hier een andere betekenis heeft. Alles is ook losser. Een aantal problemen zijn niet weg met ons verblijf hier. De meeste problemen echter heb ik letterlijk achtergelaten. Ik voel dat ik weer langzaam tot bloei kom. Ik word weer losser, neem de tijd om te genieten en pak de tijd om iets te doen, aan te pakken. Zoals vandaag dat ik een Bougainville heb gekocht, want als je hier woont hoort er een Bougainville in je tuin. Gemijmer over de toekomst is er niet. Nu kijk ik over mijn schouder. Ik kijk de afgelopen jaren terug, zonder dit bewust te zien. Misschien moet ik zeggen: ik voel de afgelopen jaren terug, dat wat ik aan gevoel heb ontbeert. Niet bewust, blijkt nu. Het feit dat ik mij in een omgeving bevind waar de ingrediënten zijn om een aantal zaken te verwerken. Een rouwproces klinkt zo zwaar, alhoewel dat er misschien wel op lijkt. Het gevoel is echter heel bevrijdend. Vanuit mijn onbewuste ben ik eindelijk allerlei zaken aan het afronden. Ik sta voor een enorme boekenkast naast een stapel ervaringen. Nu heb ik eindelijk de positie om die stapel in de boekenkast te leggen. Alles daar waar het hoort, ieder zijn eigen plank, zijn eigen schap.

De eerste week, na ons vertrek, was ik vooral verwonderd. Verwonderd weer te dromen en te voelen. Nee, weer anders te voelen. Het is een beetje als landen. Na een lange vlucht ben ik aan het landen, maar de baan is lang. Gelukkig, want ik hoef niet hard te remmen.

Ik zit hier in Gocek, op een kampeertafeltje, achter het gaas van de woonkamer. Het verkeer komt voorbij. Geen televisie om mij achter te verstoppen. Voor mij mijn laptop. Krekels en verkeer. Rust. Klam voelt mijn huid van de hoge temperaturen. Klam, maar ook koel. Ik ben geland… nu rijdt ik langzaam uit. Het besef van hoelang ik al weg ben is eigenlijk al weg. Dit is mijn leven. Een leven wat bij mij past, waar ik mijzelf kan zijn. Niet dat ik mij anders voor deed of mijzelf verloochende, nee, ik toonde maar een tipje. Je kan het hele verhaal vertellen, of je verteld een deel. In het laatste geval lieg je niet, maar de ander zal nooit je verhaal leren kennen. Nu leer ik het hele verhaal te vertellen. Ik hoef geen dingen meer weg te laten. Geen zaken om mij aan te moeten passen. Er is geen enkele reden mij te bewijzen of te laten zien wat ik allemaal wel kan. Ik weet wat ik kan en de ander mag oordelen. Ik weet wat ik ben en de ander mag oordelen. Ik weet wie ik ben en de ander mag oordelen.

Mijn leven lang ben ik oprecht geweest. Dat heeft nogal eens tegen mij gewerkt. Het eerste zal ik blijven, het tweede is geen punt van orde meer.

Hoelang zal het proces duren? Niemand die het weet. Wel durf ik aan te geven dat ik door mijn huidige omstandigheid eindelijk een heleboel zaken kan gaan verwerken. Zo voelt dat, zo gaat dat. Niet meer jakkeren, maar gewoon de acceptatie. Gek, wat het leven in den vreemde allemaal met je kan doen. Ondanks dat niet alles goed voelt of positief is, met het verwerken, maar eigenlijk voel ik mij nu al twee weken heel erg gelukkig. Daar blijf ik aan werken.

Groot verlies

Het is triest. Een verlies van ongeveer 2/3 en van 10 naar 3 zetels. Het verlies was geen verrassing, maar de omvang hiervan wel. Ik maak mij zorgen om ons politieke klimaat en zorgen om de toekomst. Nederland stuitert politiek van hot naar her en van een politieke cultuur (zoals in Frankrijk) lijkt hier geen sprake.

Het grote verlies van GroenLinks heeft naar mijn idee enkele zeer aanwijsbare redenen. Je moet niet in de teleurstelling blijven hangen, maar lering trekken uit de huidige stand van zaken. Zo slecht als nu heeft GroenLinks er sinds haar oprichting niet bij gestaan. Eerder dit jaar schreef ik een blog over de organisatie van GroenLinks. Die is niet goed op orde en het betreft geen goed lopende machine, maar nu gaat het vooral om de politieke pijn.

Media.

De grootste boosdoener is mijn inziens de media. Om te beginnen heeft de media te overdreven ingespeeld op de interne onrust van GroenLinks en de aanval naar de macht van Tofik Dibi. De media is er op ingedoken en ieder woord onder de vergrootglas gelegd om vervolgens de partij als een negatief zooitje af te schilderen. Maar, zo erg was het allemaal echt niet.

Tijdens de campagne heeft de media teveel ingespeeld op de prognoses. Opvallend is dat GroenLinks in veel debatten (en nieuwsitems) redelijk buiten schot is gehouden. Vreemd, daar waar D’66 er wel bij werd gehaald, werd GroenLinks buiten gelaten, terwijl beiden toch 10 zetels hadden. Zichtbaarheid is van belang, en de media heeft hier dan ook een flinke rol in gespeeld door GroenLinks weinig zichtbaar te maken, en wanneer er dan iets in het nieuws was kon men veelal op negatief nieuws rekenen.

Overigens lijkt het CDA ook zeker slachtoffer van de media. En dat is terug te zien in de resultaten. Het gaat niet meer om de politieke boodschap, maar om het feit welke invloed de media op jou partij weet uit te oefenen. De impact hiervan is vele malen groter dan velen zich realiseren.

Lijsttrekker.

De actie van Dibi was een messteek in de rug van Sap. Toch heb ik zelf al vanaf het begin gezegd dat het niet vanzelfsprekend mocht zijn, dat Sap lijsttrekker werd. Nu zijn de meningen natuurlijk verdeeld, maar mijn visie is dat Sap iets mist als lijsttrekker. Ze heeft te weinig charisma, te weinig humor en komt soms veel te naïef over, waardoor zij op alles serieus in gaat. Dat zij een begenadigt politica is stel ik niet ter discussie, maar de rol van lijsttrekker heeft zeker ook andere ingrediënten nodig. Deze mist Sap, mijns inziens, teveel. GroenLinks had zich hier veel beter bewust van moeten zijn. Met een betere en meer charismatische leider had GroenLinks zeker meer kansen gehad. Laat dit zeker een les zijn voor de toekomst.

Kandidaten.

Zelf heb ik mij plaatsvervangend geschaamd tijdens het congres, alwaar de kandidaten werden verkozen. Een circus, en niet kwaliteit was aan de orde, maar de show. Erg cynisch misschien, maar het komt er wel voor een deel op neer. Er is onvoldoende stil gestaan bij een tactische en kwalitatieve lijstopstelling. Los van de individuele kwaliteit van veel kandidaten, die eigenlijk teleurstellend was. Naar mijn idee hadden Jesse Klaver en Linda Voortman de nummers 2 en 3 moeten zijn. Immers het gezicht van Ineke van Gent verliet de Tweede Kamer en Dibi had zijn eigen glazen ingegooid. Bijna niemand in mijn omgeving kende de andere kandidaten, uitgezonderd Sap, Klaver en (wel al in mindere mate) Voortman. IK denk dat je hier serieus goed naar moet kijken, om tijdens een campagne in beeld te komen.

Programma.

Ik heb de meeste stemwijzers gedaan en kwam (gelukkig) telkens op GroenLinks uit. Toch waren er enkele grote punten van twijfel. Punten, die zeker in het progressieve beeld van GroenLinks niet passen. Zo was het punt de WW terug te brengen naar een jaar een hele slechte. Immers de partij heeft niet gekeken naar de feiten op dit moment. Het grote aantal werklozen, de economische omstandigheid en de houding van banken (en grootkapitaal). Wanneer GroenLinks een zege had gehad zou ik nu al een jaar geen inkomen hebben. Nu heb ik nog een jaar om iets te vinden. En dan merk ik, 56 jaar, 26 jaar dienstverband, dat zelfs drie jaar een relatief korte periode is. Van GroenLinks had ik een meer realistische en meer creatieve oplossing verwacht.

Een ander heikel punt was de drankleeftijd. Van 16 naar 18. Probeerde GroenLinks hiermee populair te zijn? Qua stemming was het hier ook nog even spannend op het congres. GroenLinks had juist aan 16 vast moeten houden en hier een goede toelichting op moeten geven.

Slotsom.

Ja, het verlies van GroenLinks is zeer goed uit te leggen. Het grootste deel van de teleurstelling moet toch echt binnen de eigen gelederen gezocht worden. En natuurlijk spelen de media een grote rol, maar GroenLinks heeft ook wel haar best gedaan deze rol toebedeeld te krijgen. Dit grote verlies was niet nodig geweest en ik ben teleurgesteld in mijn eigen partij. Ze hebben het (teveel) laten lopen. Hoe mooi was de klapmachine tijdens het congres… maar jongens, laat al dat geklap nu eens, en probeer met elkaar naar een echt goed programma te kijken en met een kritische blik een echt goed lijst te presenteren. Deze uitslag had niet gehoeven!

Toen ik vannacht thuis kwam van het tellen en de uitslagenavond zat er een egel voor de deur. Best wel symbolisch eigenlijk, vooral omdat het voor het eerst was dat een dergelijk diertje onze tuin zichtbaar bezocht…