Meer dubbel

Dubbel.., lichtelijk schizofreen misschien. Blij met een eigen woning in Nederland. Zonder veel moeite zullen we daar vier maanden per jaar verblijven. Met nog minder moeite verblijven wij de rest van het jaar in Turkije. Het is vreemd, we hebben nu twee (huur) huizen. Goed er zijn diverse mensen die, naast hun woning, een vakantiewoning hebben. Maar goed, daar verblijf je nooit langer dan in je eigen huis. Bij ons is dat net omgekeerd en in dat perspectief hebben we dan ook twee huizen, waar wij wonen ( of voor de gemeente Haarlem: verblijven). En waarbij wij natuurlijk aan alle regeltjes voldoen.
Maar dat betekent ook dat je in twee huizen "thuis" bent, écht thuis. In Nederland al (nou ja, een aantal van) onze meubels en spullen. In Turkije onze spullen, van wat wij hier voornamelijk opgebouwd hebben. Op zich is dat best een apart gevoel, maar aan de andere kant is dat niet wat ik bedoel. Dat dubbele zit toch ergens anders in. Dat zit in de manier van leven en het leven op de diverse plaatsen.
In Nederland zit je nu vooral binnen. In Turkije leef je, ook nu, grotendeels buiten. In Nederland leef je tussen de buren, een schamele betonnen muur scheidt ons. In Turkije is ruimte en leven buren op veel grotere afstand. In Nederland bezitten we eigenlijk geen tuin, maar in Turkije kunnen de honden behoorlijk rond struinen.
In Nederland wordt je geconfronteerd met regels. Alles en iedereen let op elkaar. In Turkije zal het een ieder worst zijn, wat de ander doen.
De parkeerbon, afgelopen week. Frustrerend, je bent aan het laden en lossen (wat mag), maar je krijgt een bon, omdat de handhaving van mening is dat je niet laadt. Op dat moment kan je er niets mee. Los van het feit dat deze bon onterecht was, valt mij op dat die handhavers je min of meer schofferen, niet luisteren en voet bij stuk houden, of ze goed zitten of niet. In Turkije kreeg ik een parkeerbon. Overigens terecht. Ik betaalde en ontving twee maal korting. Ik werd keurig behandeld en men toonde begrip. Kortom, zo'n verschil van mentaliteit in die twee landen... Haast onoverkomelijk...
Iets anders. In Nederland hoor ik weer kerkklokken. In Turkije hoor je een fiks aantal keer per dag iemand van de minaret schallen. In ons dorp..., meer dan vijf keer per dag. Maar dat terzijde...

In Nederland is alles gekaderd. Alles in tegels gevat. Maar vooral valt mij op dat er zo hardvochtig aan al die regels gehouden wordt. In Turkije zijn ook veel regels. Toch lijken de regels hier meer een instrument, een leidraad. Niemand houdt zich aan de meeste regels, en niemand klaagt er over. Niet klagen, versus de klaagcultuur in Nederland.
In Nederland is alles keurig geplaveid, ordelijk en netjes. Veel steen, gebaande wegen. In Turkije is alles losser. Minder keurig geplaveid, soms zelfs rommelig, heel veel groen. Twee totaal verschillende werelden, twee geheel verschillende definities (en gevoel) van thuis. In Nederland..., ik wil dan eigenlijk niet weg. In Turkije wil ik ook niet weg. Ben ik eenmaal op pad... Kijk ik uit naar.

Toch heb ik in Turkije het meest het gevoel van thuis komen. Misschien komt dat ook wel door het gevoel van vrijheid. Goed, in Turkije mag je misschien niet alles zeggen, maar in Nederland kán je tegenwoordig niet meer alles zeggen. In Nederland zijn zo veel regels en zit de overheid zo op je huid dat bij mij het gevoel van vrijheid behoorlijk verdwijnt. In Turkije voel ik mij wel vrij met wat ik kan en mag.

Kortom, heel dubbel allemaal. Hele tegenstrijdige gevoelens. Ik zeg niet dat het een beter is dan het andere. Het is anders en bij mij spreekt het leven in de Turkse cultuur en het land mij meer aan. In Nederland heb ik mijn vrienden, mijn netwerken. Familie..., ik zou niet zonder Nederland willen. Misschien niet kunnen. Maar Turkije wil ik niet missen. Turkije inspireert, geeft mij kracht en leven. Nederland kapt mij af, maakt me suf en duf. In Nederland ben ik veel minder creatief, dan in Turkije. Grote verschillen. Verschillen, die mij soms behoorlijk op breken. Soms zelfs een beetje triest maken. Bovendien ben ik Nederlander en ondanks dat het nationalisme mij weinig doet kan ik niet ontkennen deze band met Nederland te hebben. Het land, waar mijn roots liggen.

Nederland betekent voor mij ook een verlies. We hebben daar veel verloren. Nederland betekent voor mij ook; Spanning. Spanning door alle confrontaties met de overheid. In Turkije ben ik voornamelijk ontspannen. Haast en druk in Nederland. Ontspanning en tijd in Turkije... In Turkije tel ik mee, in Nederland voel ik mij regelmatig een looser. Misschien ben ik dat ook. Ondanks mijn leeftijd bouw ik hard aan een nieuwe toekomst. Het gaat steeds beter lukken, maar het lijkt nog een lange weg. Ik zou wel dat het wat makkelijker en sneller zou gaan. Ach, het toont allemaal dat het leven soms heel ingewikkeld is. Los van al dat dubbele en het leven in de twee culturen. Toch merk ik dat al die gevoelens mee spelen en mij slingeren van de ene zijde naar de andere...
Natuurlijk kan ik het als onbegrip, of een klaagzang, brengen. Neen, dat is niet mijn intentie. Het is een twijfel, een positief gevecht wellicht. Ik wil delen in mijn gevoel en zal tonen hiermee te kunnen dealen. Dealen om sterk te worden, te leven. Natuurlijk, mijn leven verloopt niet volgens de boekjes, ook onze keuzes vallen daar eigenlijk buiten. Dat brengt ons natuurlijk ook veel problemen en onbegrip. Vooral bij enkele Nederlandse overheden. Dat is misschien wel de boodschap. Leven in twee werelden op een wijze waar de overheid niet mee om kan gaan en zeker daar vanuit eigen beleidslijn enigszins bekrimpen denkt. Wij doen het anders en dat past onvoldoende in het politieke en bestuurlijke plaatje. In Turkije passen we er keurig binnen.

Zeker nu, hoe gaat het verder. Hoe ontwikkelen zich deze gevoelens. Wat zal de toekomst brengen... Zal dat dubbele gevoel wegkwijnen en worden vervangen door een zekere bekrompenheid... Of zal ik straks steeds meer verdeeld worden in mijn hoofd. In de toekomst kan ik niet kijken. Ik leef zo door mijn verleden, en de keuzes die wij op basis daarvan gemaakt hebben. Ja, het leven kan/kon vast eenvoudiger. Dat is alleen wel een beetje saai. Ik ben al saai genoeg, dus op die vlakken wil ik blijven leven! Het komt vast wel weer goed, zolang ik maar het gevoel heb dat ik geniet van het leven. Dat lukt wel hoor..... En ach, die verscheurende dubbelstrijd zal ook klaagzang wel wat doven. Het is, met deze intentie, een nieuw gevoel voor mij. En hoe ik daar in de toekomst mee om zal gaan... We zien het wel. Momenteel voelt het als iets heel vreemds. Ik heb er voor gekozen en leef er ook maar mee. In feite geen probleem, meer een opvallende constatering. 't Is ook allemaal geen kattenpis...

Dag knul....

Joop, 2010, plots. Hij was niet meer. Anne, Gerard, André, Andrew, allemaal jonge mensen die de afgelopen jaren overleden. De meeste van hen, plots. Eigenlijk was alleen Anne al ziek. En dan nu; René. Plots, te jong, niet te bevatten.

Het heeft mij goed gedaan bij de uitvaart aanwezig te zijn geweest. Er bestond geen twijfel er bij te zijn. Dit najaar zouden wij elkaar veertig jaar kennen. Ondanks dat we onze eigen levens leidden, eigen wegen gingen, hebben wij zo veel gedeeld. De verhalen kwamen boven, herinneringen leken weer zo nabij. De crematieplechtigheid was indrukwekkend. De grote hoeveelheid aanwezigen. Alleen dat al zegt iets over wat hij was. De sprekers spraken de herinneringen tot beelden. Herkenbaar. De goedzak, de beer, de gezellige man, het enorme warhoofd. René had vele kanten, maar geen negatieve kant hierin te ontdekken. Ja, op begrafenissen niets dan goeds over de doden en wel vaker denk ik tijdens zo een plechtigheid; waar is de andere kant? Meestal waren de doden tijdens hun leven niet heilig. Naast hun leuke kanten waren er de moeilijke kanten, negatieve trekjes, of vervelende eigenschappen. Dit keer stelde ik mij de vraag niet. Nee, bij René kan ik geen negatieve eigenschappen bedenken. Dat hij chaotisch en verward kon zijn had zijn charme. Zijn openheid jegens de dames, wat van geen andere man geaccepteerd zou worden, was bij hem juist een charme. Hoe warm, attent en betrokken was deze man... De humor en de maffe dingen. Veel mafs bij René. Alleen al over zijn voertuigen is uitgebreid te verhalen. Zijn stagnerende Wartburg, de Renault 16, de Toyota (met schaatsveters werd de motorkap weer vastgebonden). En dan nog die keer met oud en nieuw. Hij had een vriendinnetje gescoord en zou haar naar huis brengen. Verder dan de Leidsevaart kwamen ze niet. Met auto en al te water en René maakte zich druk over de fiets van zijn vriendinnetje. Ja, dat was René.



Na zijn plotselinge overlijden ging de tamtam snel. Een bericht van Ernst Komen uit Australië en zijn ervaring met René en de Renault 16. Moira, uit Amerika, maar ook gereserveerde reacties uit eigen omgeving. Mensen die René gekend hadden, maar om welke reden dan ook nu afstand (ook letterlijk) hielden.

Ondanks het ongeloof van zijn dood nam ik mijn fotoboeken uit het schap. René en ik dansend als punkers, samen op de bank liggend, in Zwitserland. De serie, waar ik hem als een jonge god had gefotografeerd met een kachelpijp en mijn kat Bolle. René alias Peter Frampton. Opvallend op hoeveel foto's René staat. Tijdens feesten, reizen, bezoekjes, noem maar op.

Natuurlijk komen bij een overlijden herinneringen boven. Tijdens de begrafenis werden fragmenten van de herinneringen naar boven gehaald. En bij iedere herinnering kwam er bij mij een andere herinnering naar boven.

In onze jonge jaren kon René zich gedragen als een Don Juan. Even snel was hij smoorverliefd en idolaat, als dat het weer verdween. Maar altijd bleef hij warm over zijn "exen" praten. Een uitzondering; Cathy. Het enige meisje waar hij na de relatie negatief over was. Hij was er klaar mee. Hij was er duidelijk in, zoals René altijd duidelijk was. Hij nam geen blad voor de mond. Desondanks waren negatieve woorden nauwelijks te horen. Hij zag vooral het goede in de wereld, en leefde er naar. Vol goed vertrouwen. En bij iemand als René schaadde je dat vertrouwen nooit. Het zou niet in je op komen.

En toen kwam Yvon. Hij was weer helemaal de weg kwijt, en duidelijk was dat het dit keer anders was. Dat is gebleken.  Zelden heb ik zo een trouwe innige relatie gezien, waarbij (tot het eind toe) hij haar bijna als een godin aanbad. Trouw als een hondje, enorm begaan en er altijd voor haar. Hij loodste haar moeilijke tijden door. Soms zelfs een beetje te koste van zijn eigen welbehagen. Toch ging hij door. Humor, gezelligheid en soms hopen drank. Op feestjes was René soms opeens "kwijt", tot iemand hen weer ergens slapend aan trof. Hij kon zich dat permitteren, zoals hij zo veel kon permitteren, meer dan wie ook die ik ken. Warmte en humor. Trouw, eerlijkheid. Het zat er allemaal in. Het bleef er in. Wanneer ik ben hen was en naar de wc moest bleef ik er altijd langer dan noodzakelijk. Geobsedeerd door de kalender, altijd trouw hangend in het toilet. Een volledig volgeschreven kalender. Strak gepland, talloze afspraken, klussen en noden. Een mensen mens. Heel wat spelletjesavonden hebben de revue gepasseerd. Risk, dat spel van Katan, kaarten. Nooit zou ik de kaartavond in de tuin vergeten. Een bont feest was dat. Stond je aan het eind van de dag op de kalender, was alle tijd voor jou. Het werd wel eens laat, soms erg laat. Met een nonchalant fanatisme won of verloor René. Dát maakte niet uit, maar hij ging op zijn manier op in het spel.



Doordat de afstand de laatste paar jaar letterlijk groot was werd het contact deels omgezet in een mailcontact. Wij waren onder de indruk van de schrijf kwaliteiten. Behalve dat hij ongelofelijk goed kon schrijven wist hij ook emotie heel sterk te verwoorden. Met plezier ontving ik zijn mails, waar hij (ondanks de drukke agenda) toch tijd voor maakte, en (zo te lezen) ook nam. In een van de laatste mails vroeg ik wanneer hij naar Turkije kwam. Dit jaar zat al helemaal in de planning. Volgend jaar voor een deel, maar daarna zat ook ik in de planning. Het zal er nooit van komen. Zijn hele planning is door de war.

Waar doden vallen blijven de levenden achter. René is dood. Yvon blijft achter. Nu nog in de flow van het overlijden, de crematie, en alle indrukken. Straks de weduwe. Yvon, die het leed van nog dichterbij moet ondergaan. Wat moet dit niet voor haar betekenen? Een ander kan dat niet weten, hooguit vermoeden. Die twee, ze stonden zó dicht bij elkaar. Zij werd zo enorm door hem gekoesterd, gestimuleerd, gesteund en vooral lief gehad. Wat een ellende om in haar schoenen te moeten staan. Zo veel mensen kwamen afscheid nemen van hem, maar hoevelen blijven om haar te steunen? Zelf kan ik daar ook maar heel beperkt een rol spelen. Wanneer het keven weer normaal wordt mogen wij Yvon niet vergeten. Immers, wanneer je van René hield, hield je ook van Yvon. Dat zegt heel veel over hem en zijn enorme trouw.



Keer op keer komen er nieuwe oude herinneringen boven drijven. Het zijn er veel. De komende tijd zal dat nog wel door gaan. Wat wil je, na bijna veertig jaar. Nooit zullen woorden volledig zijn, gedachten kompleet om René in volle glorie te herinneren. En helaas, nu is hij dood. Dood, maar iemand die je nooit zal vergeten. Nee, René kán je niet vergeten. We hebben afscheid genomen. We rouwen, ieder op zijn/haar manier. Oneerlijk, hard, te vroeg... Clichés die dit keer écht op gaan. Het ongeloof heeft nog niet volledig plaats gemaakt voor de rouw. Daarvoor kwam het te rauw op het dak. René, je blijft in mijn herinnering. Yvon, heel, heel veel sterkte! Ik had vandaag een "feestje". Eentje was er niet. Hij hoorde er te zijn. Die stilte... Is de stilte van zijn dood. Rust zacht...

het grote "wij" gevoel

bron: IJmuider Courant

Kom ik mijn bed uit ligt de krant op de mat met een grote kop: Nederland rouwt... Sorry, vandaag werd ik niet rouwend wakker. Nederland rouwt niet, maar ik kan mij wel een kop voorstellen; veel mensen reageren verdrietig. Dan word ik ook iets relaxter wakker, voel ik mij minder direct aangesproken en geeft de krantenkop ook een meer reële afspiegeling van het gevoel in Nederland.

Het is triest dat prins Friso is overleden en mijn deelneming gaat bij deze ook naar de familie. Een dag eerder overleed ex-gedeputeerde Albert Moens, en dezelfde dag Aart van Heusden.  Ook twee dierbare verliezen, waarbij Aart ongeveer dezelfde leeftijd had al onze prins.

Aart van Heusden

Nee, de media neemt iedere gelegenheid met beide handen aan om het Nederlandse "wij" gevoel naar voren te schuiven. Veel mensen weten echter amper wie Friso was. Ja, een prins. Pas na het ski-ongeluk in Lech kreeg de Nederlander meer over hem te horen. Toen was er wellicht een brede ontsteltenis. Voor velen is hij eigenlijk toen al overleden.

Maar het gaat niet over het verschrikkelijke feit dat zo een jonge man is overleden, maar over hoe de media hier mee om gaan. Persoonlijk vind ik het erg vermoeiend. En, sorry maar ik rouw niet, maar lees in de krant dat heel Nederland rouwt. Daar hoor ik in principe dus ook bij. Generalistische krantenkoppen zijn erg vertroebelend en bezijden de waarheid. Geen goede journalistiek dus.

Het koningshuis, voetbal en terrorisme zijn de drie onderwerpen op basis waarvan de media dat "wij" gevoel telkens weer neer zetten. En dat wordt dan vaak gedaan met grote woorden. Alsof grote woorden zaken verergeren en Nederland tot een uniform gevoel kan doen leiden. Slecht Nederlands de vorige zin, maar volgens mij is wel duidelijk wat ik hier bedoel.

 

Albert Moens, bron: Gooi en Eemlander

Vroeger wilde ik geen ochtendkrant. Tja, mijn avondkrant werd opeens een ochtendkrant. Ik merk dat grote koppen nu ook een andere impact hebben. Misschien komt dat wel omdat je er met je slaperige kop mee geconfronteerd wordt. Hoe meer er een appèl gedaan wordt op dat "wij" gevoel, hoe afkeriger ik daar van word. Of ik wel of geen aanhanger van het koningshuis ben, wel of niet van voetbal houd is niet interessant. Ik heb in ieder geval niet de behoefte op de grote hoop Nederlanders gesmeten te worden. 

Maar laat ik niet alle schuld in deze bij het journaille leggen. Zij vertegenwoordigt ook maar een eigenschap van de mens als kuddedier. Daarbij cultuur mee nemend, dan zijn wij over het algemeen mensen die de zaken graag belangrijk maken. We geven zaken gewicht mee en veelal zie je dat mensen in feite zichzelf groot en belangrijk maken. Maak van een mug een olifant en je telt mee! En meetellen wil iedereen wel. Op het moment dat je het niet van je eigen kwaliteiten moet hebben dwing je dat af. En om van een mug een olifant te maken dwing je over het algemeen gezag af. Mijn stijl is het niet. Ik blijf liever met beide benen op de grond. Nuchter na denken en dicht bij jezelf blijven. Als ik het zo lees heb ik zo wel enige overeenkomsten met onze overleden prins. Maar om mij zal Nederland, gelukkig, nooit rouwen. Vanuit hier mijn deelneming met de familie. Maar sorry, rouwen doe ik niet.

bron: het Parool