Kunstwedstrijd

Natuurlijk blijft de discussie wat kunst is. Een discussie waar men, volgens mij, nooit uit komt. Kunst is grotendeels subjectief. De toeschouwer ziet en ervaart. Daarbij kan ook van invloed zijn wat de relatie met de kunstenaar is, of men heel erg gevoelig is voor invloed, dan wel de eigenwaarde. Ten aanzien van het laatste betreft het een gevoel van eigenwaarde, waarbij men zich verheven denkt te voelen door waardevolle kunst te bezitten.

De vraag is waarom bepaalde kunst, of een bepaalde kunstenaar, beter is dan een ander, grotere bekendheid of men het werk voor grote bedragen van hand tot hand laat gaan. Wellicht dat ook een vraag als deze geen concreet antwoord kent en eveneens voer voor eindeloze discussies is.

Persoonlijk zie ik kunst in zekere zin als een ambacht. Kunst mag dan ook betaalbaar zijn en wanneer het ambacht zeer origineel of kundig wordt uitgevoerd mag dat natuurlijk wel duurder zijn. De buitenproportionele bedragen blijven mij tegen de borst stuiten. Zowel van huidige kunstenaars als de oude meesters.

Dat kunst dus altijd onderwerp van discussie is mag nu wel duidelijk zijn. Interessant wordt het wanneer de kunstenaars met elkaar in concurrentie gaan. Er zijn meerdere vormen, waaronder de kunstenaar van het jaar, het kunstwerk van het jaar en vele kleinere eerbetonen waarbij een "winnaar" uit de bus komt. Maar, hoe kan men de kunstenaars met elkaar laten meten? Volgens mij kan dat alleen op uitermate subjectieve basis. De jury bepaalt. Maar wat maakt de keuze van de jury? Omdat ze iets leuk vinden, de kunstenaar kennen, en natuurlijk zijn er tal van andere persoonlijke invloeden. Dat kan ook niet anders, want er zijn geen harde criteria. Natuurlijk kan er sprake zijn van kundigheid. Daar zijn ook richtlijnen voor en er bestaan ook theorieën, zoals bijvoorbeeld het perspectief. Maar kunst betekent ook vanuit de theorie een eigen weg te kiezen. Dus misschien is het wel de creatieve toepassing, wat kunst tot kunst maakt. Zo kon Picasso de theorie goed beheersen en daar vanuit ging hij abstraheren. Je hebt de impressionisten, die vanuit de theorie de kunst van het weergeven van het gevoel weergeven. Je kan alle kanten op. En Dali is juist een voorbeeld van een kunstenaar die zijn fantasie in zijn werk gebruikte. Maar voor geen goed kan ik een keuze maken tussen Picasso en Dali. Behalve wanneer ik puur uit ga van wat mij zelf het meeste aanspreekt.

Nee, ik kan dus niet aan een "wedstrijd" deelnemen. Ik zal mij dan ook nooit inschrijven voor iets compitatiefs. Een keer in mijn leven heb ik dat gedaan. Volgens mij in 1985, maar kan mij een jaartje vergissen. Dat was de prijs van Koningin Beatrix voor jonge kunstenaars. Ik eindige op plaats vijf en bleef buiten de schijnwerpers. Het werk wat won vond ik persoonlijk abominabel. Ook de site van Exto heeft een soort competitie, waarbij kunstenaars in de picture worden gezet. Daar doe ik evenmin aan mee. En voor mijn werk geldt eveneens dat de "kijkers" hun oordeel geven. Zo zijn er mensen die niet tegen mijn werk kunnen, die er niets mee hebben, het mooi vinden, maar nooit thuis zouden willen hebben, mensen die gepakt worden door een bepaald werk en zowaar een enkele fan.

Kunst is een vreemd fenomeen. Een wereld waar appels en peren worden vergeleken. Kunst, waarbij men zich kan verheffen door elitair gedrag. Kunst waarbij het werk kunst wordt, omdat de kunstenaar zich goed kan verkopen.



Ook het exposeren stuit me vaak tegen de borst. Betalen om te exposeren is begrijpelijk wanneer het directe kosten moet dekken. Maar €5000 om te exposeren lijkt mij wat overtrokken. En dan de percentages die je moet inleveren, soms net meer dan 50%. Dus, veel exposeer ik ook niet.

Kortom, ik denk dat ik een teruggetrokken kunstenaar ben. Mijn karakter, maar zeker ook mijn keuze. Ach, misschien wordt ik wel een groot kunstenaar na mijn dood. Maar als mijn werk ooit voor miljoenen van de hand gaat..., draai ik mij om in mijn graf. En ook na mijn leven zou ik nooit "het kunstwerk van het jaar" gemaakt willen hebben. Maar, ik blijf voorlopig gewoon lekker en graag schilderen.

het verdriet van kunst

De rente op de banken is nul..., of bijna nul. Er wordt geadviseerd te investeren in andere zaken, waaronder vastgoed, en..., KUNST!

Volgens deskundige economen is Kunst momenteel een van de betere beleggingen, en zeker beter dan sparen. Dus, alle Nederlandse kunstenaars zijn blij!..., of toch niet?

Sommige kunstenaars doen het "goed". Natuurlijk speelt kwaliteit een rol, maar meer en stevigere sleutels tot succes zijn vermogen en goede marketing. Over het laatste is veel te doen, omdat de verkoop van het werk bijna letterlijk uit handen gegeven wordt aan derden. Andere kunstenaars hebben succes vanwege vermogen. Of zij verkopen hun werk voor veel geld, waardoor zij wellicht (in eerste instantie) minder verkopen, maar wel zo veel overhouden, dat zij (letterlijk) verder kunnen, of zij bezitten over een basisvermogen, waarmee zij de markt op kunnen. Dat kan een vast inkomen zijn, familiebedrijf, of wat dan ook.

Tot nu toe spreken we over een zeer klein gezelschap en niet persé de besten..., nee het hoeven zelfs geen kwalitatief goede kunstenaars te zijn.

De meerderheid van de kunstenaars zijn "Arme sloebers", veelal afhankelijk van een uitkering en zonder vermogen. En in die groep zien we veel kwaliteit! Natuurlijk ook rommel en matig werk, maar het scala is breed en op zich zeer interssant. Waarom blijven zij dan in die eeuwige verdomhoek zitten? Wel, dat is simpel; exposeren (en verkopen) kost geld. Lokale exposities zijn soms nog te betalen, evenals lokale manifestaties, zoals de Haarlemse Kunstlijn. Toch ben je voor een weekendje Kunstlijn al snel een paar honderd euro kwijt, en doe je heel zuinig ruim meer dan honderd euro. Maar goed, een manifestatie is dan nog op te brengen, maar met vijf van dit soort manifestaties zit je al boven het gemiddelde maandinkomen van de kunstenaars, dus dat is bijna niet te doen. Vooral ook, omdat de verkoop van dergelijke manifestaties niet in te schatten is, prijzen veelal wat lager liggen en überhaupt op dit soort manifestaties moeilijker verkocht wordt, en veelal dan nog binnen de kring van kennissen, vrienden, familie, of een enkele fan.

Daarnaast zijn er ook wel enkele galeries, of locaties, die redelijke prijzen vragen om te exposeren. Ik heb het dan over kosten onder de twee honderd vijftig euro. Punt is wel, dat hier de verkoop soms nóg beroerder is.

Wil je in een echte galerie exposeren, breng dan maar flink geld mee. Bedragen tot ver boven de duizend euro zijn normaal... Om te beginnen moet je dan je prijzen enorm omhoog gooien, dat wanneer je iets verkoopt er ook daadwerkelijk nog iets aan over houdt. Voor mijn perceptie moet ik dat irreële bedragen vragen. Los van het feit dat ik gewoon niet over de financiele mogelijkheden beschik tot een expositie te besluiten. Wel vreemd, want met enige regelmaat word ik benaderd, zelfs door gerenommeerde galeries in het buitenland (USA, Italië, Turkije, etc.). Blijkbaar maak ik iets waarvan men verwacht dat er markt voor is en/of dat mijn werk wel degelijk iets voorstelt, kwalitatief. Alleen, het blijft buiten mijn bereik, zoals dat voor collega kunstenaars geldt. De afgelopen twee jaar heb ik ruim meer uitgegeven aan exposities, dan ik met verkoop binnen heb gehaald.

Daarbij wil ik mijn prijzen reëel houden en enigszins bereikbaar voor mensen die het aan willen schaffen. En geen rijke lui zijn. Wanneer ik op basis van formaat en uurtarief een prijs moet vaststellen, zit ik al snel op zo'n drie duizend euro. Ik vraag eigenlijk nooit meer dan duizend en de meeste prijzen van mij liggen rond de vijfhonderd euro.

Laatst ben ik gestart met een "aanbieding"... Met maximale prijzen van 250 euro. Met moeite heb ik drie werken verkocht. Blijkbaar wil men geld op de bank houden en vooral niet investeren in kunst. Wat dat betreft begrijp ik dus niks van de wereld. Vooral niet omdat de reacties op mijn werk veelal positief zijn. Ja, zelfs enthousiaste reacties..., maar is dat dan lucht..., gebakken lucht? Het lijkt er op. Of vertikt men geld aan kunst uit te geven, behalve wanneer een kunstenaar het al "gemaakt" heeft? Of koopt men op de naam? Zo zijn de werken van Herman Brood enorm populair. Best aardig werk, maar hoe kwalitatief is dit kunst te noemen? Speelt de naam niet veel meer een primaire rol, daarna pas de kunst? "Ik heb thuis een Brood", hoor ik wel eens. Wel, dat zegt mij eigenlijk vrij weinig.

Ja, men moet meer investeren in Kunst. Maar men moet de kunst ook bereikbaar maken voor de kopers. Hier zitten enorme hiaten. Kunst wordt ondergewaardeerd in deze maatschappij. Het is geen investeringsmiddel. Dan ga je er verkeerd mee om. Kunst koop je, omdat je het mooi vindt, omdat het aanspreekt. Misschien daarom wel dat men massaal afhaakt en de wanden vol hangen met Ikea "kunst", of kitsch werken van internet shops.

Wat dat betreft stelt de maatschappij weer eens teleur, en vele kunstenaars zullen met mij dit gevoel delen. Juist nu is er een atmosfeer kunst aan te schaffen. Er gebeurt veel op dat vlak, en toch kan de meerderheid van de kunstenaars er totaal niet van leven, zelfs nauwelijks de eigen investeringen terug verdienen. Wat is de wereld toch triest... Terwijl Kunst zo mooi kan zijn... 

De Createur

foto: Reinder Weidijk

Denk aan jezelf, want niemand denkt aan jou. Jaren heb ik vooral aan anderen gedacht. Daarmee ben ik door het stof gegaan en nu inderdaad merk ik dat niemand aan mij denkt. Het wordt tijd voor mijzelf op te komen en mijn eigen belangen te dienen.

Ooit ben ik in de politiek gegaan, als schreeuwer aan de wal. Het moest beter en ik ben mij actief gaan inzetten. Aan de kant gezet, bijna als oud vuil. Jarenlang heb ik mij ingezet voor mijn werk, geen rekening gehouden met werktijden, of wat dan ook, maar gewoon mijn best gedaan. Een lullige fusie/overname, en ik werd als oud vuil buiten gezet.

Ik ben er graag voor de ander. Nu heb ik de ander even heel hard nodig. Geen inkomsten, geen geld en mijn huis moet donderssnel in de verkoop. Het opstarten van een eigen bedrijf is lastig in deze tijd. Werk voor oudjes als ik als een speld in de hooiberg. Nog even en ik kan naar de voedselbank. Het klinkt als iets wat ver weg ligt, maar de realiteit hiervan loert wel heel dicht om de hoek.

Ik kijk naar het aantal uitgestoken handen om mij heen. Betreurenswaardig weinig.

Natuurlijk heb ik mij nooit voor anderen ingezet om er zelf beter van te worden. Daar heb ik zelfs nooit bij stil gestaan. De ervaringen van de afgelopen jaren hebben mij echter wel doen inzien wat je waard bent als individu. Tot op het laatst heb ik mijn hand uitgestoken gehouden, maar zonder enig succes.

Wat zal ik mij nog druk maken over de slachtpartijen in Syrië, Soedan, Irak, Somalië, of waar dan ook? Het klinkt erg egocentrisch en feitelijk past het niet bij mij, maar nu moet ik maar eens echt aan mijzelf denken. Werken aan mijn eigen geluk en toekomst. Ben ik te goed, of is het naïviteit waar ik aan lijd? Geen idee, maar het water staat mij nu wel tot de lippen, waardoor ik blijkbaar wakker ben geworden. Hé, hallo wereld! Hier, hier ben ik! Ik ben goed, ik ben belangrijk en ik kan hele goede dingen. Voor mijzelf, ik als mens. Ik ga mij niet inzetten voor de maatschappij, maar voor mijn eigen kwaliteiten. En ik weet zeker dat er een tijd komt dat menigeen achter zijn/haar oor krabt en zegt: shit, met die gozer hadden wij misschien wel eens anders om moeten gaan. Al zal het na mijn dood zijn…, stiekem zal ik in mijn vuistje lachen.

Gisteren heb ik ruim vijf uur aan een stuk door geschilderd. De gelukkigste dag van het jaar, goed, dat jaar is nog heel erg kort. Ik weet wel, dat als ik zo hard werk en schilder, ik mij prima voel. Dan ben ik, zeker voor mijzelf, iets waard. En of de mensen nu van mijn schilderingen houden, het zijn knappe werkjes. Het plaatje, het verhaal, de kronkel die ik aan het doek toevertrouw. Op die manier word ik weer echt mens. Natuurlijk weet ik dat ik moet gaan verkopen. Brood op de plank. Vertrouwen heb ik er voorlopig nog niet in. Wie betaald er in deze tijd duizend of tweeduizend euro voor een plaatje aan de wand? En dan mijn stijl. Die past niet echt in deze tijd. Ooit heb ik gezegd dat een kunstenaar die zijn werk niet verkoopt zich geen kunstenaar mag noemen. Inmiddels ben ik ouder en wijzer. En ik noem mij misschien geen kunstenaar, omdat ik de term createur veel mooier (en breder) vind.

Het nieuwe jaar is begonnen en de teleurstelling(en) zet ik om in constructieve ideeën, al hangt het zwaard van Damocles boven mijn hoofd. Waar woon ik straks? Wat is er te eten? Hoe gaat het met mijn hondjes? Mijn maag draait zich om bij die gedachten, waar ik dagelijks regelmatig last van heb. Maar inmiddels weet ik; niemand denkt aan mij. Daarom ben ik niet langer teleurgesteld. Letterlijk met verve ga ik mijn toekomst tegemoet. Rijkdom die van binnen zit en die ik koester.

Noortje Dressing was in haar laatste aflevering afgereisd naar Nieuw Zeeland. Naar een man en een vrouw, die twee dagen lopen van de bewoonde wereld leven. Al vele jaren. Zij hebben voor zichzelf gekozen en overleven. Ja, zoals ik zag meer dan overleven. Zij leven! Dat is wat ik nu ook ga doen: leven. Al lang genoeg heb ik het leven van anderen en voor anderen geleid. Nu, eindelijk, is het de beurt aan mijzelf. Samen met Reina wil ik eenvoudig gelukkig worden. Dat gaat lukken, al blijf ik hopen dat er ergens nog wel wat helpende handen reiken. Immers, het begin zal even verdomd lastig worden, maar zelfs wanneer niemand mij helpt zal ik het redden. En nu stop ik. Nog even boodschappen doen en dan: schilderen!