Verkeer(d)

Het is in Turkije niet onmogelijk letterlijk de weg kwijt te raken. Wanneer er wegwerkzaamheden zijn gaat het verkeer hier immers gewoon door. Nou ja, gewoon, soms moet je het voertuig door modderpoelen, langs gaten en over zand bergjes sturen. Los van de wegwerkzaamheden is het verkeer in Turkije al een beetje bijzonder, zeker niet naar het voorbeeld van het verkeersgedrag in landen aks Nederland en Duitsland, nog minder als in landen als Zwitserland en Noorwegen.

Met mijn mondiale verkeerservaring vergelijk ik het verkeer hier eerder met een land als Venezuela. Kortom, men rijdt hier nogal eens al oude kranten, de wegen zijn bijzonder en borden en verkeerslichten hebben geen of een beperkte functie.

Tussen Fethiye en Dalaman is men de vierbaansweg (al naar gelang je er vijf, zes of zeven banen van maakt natuurlijk) aan het renoveren. Eerst lag er een laag van een soort pek met steenslag en nu komt overal echt asfalt! Inmiddels is men bij het laatste stuk aangekomen, rond Göcek.

Een baan wordt gerenoveerd, terwijl het verkeer als tweebaansweg over het andere deel wordt geleid. Wanneer en hoelang de situatie stand houdt is per keer kijken. De noordelijke rijbaan (sorry, het is een klein beetje een technisch verhaal) is als eerste aan de beurt geweest. Dus, die is klaar, zou je redelijkerwijs mogen denken. Vervolgens werd de zuidelijke kant aangepakt. Een deel daarvan was een poos open gesteld, maar werd later ook weer dicht gegooid.

Afgelopen week waren beide rijbaan geasfalteerd en open voor verkeer. Eindelijk klaar!

Gisteren echter moest ik naar Fethiye. Wanneer je de berg af komt kan je niet links af, maar moet je eerst naar Göcek, om bij het benzinestation door te steken naar de andere rijbaan.

Gisteren reed ik dus de rijbaan op..., maar in mijn snelle alertheid zag ik links van mij, op de andere helft, een auto in mijn richting rijden. Prompt druk ik het rempedaal in, rijd achteruit en ga via een geïmproviseerde oversteek naar die andere rijbaan en naar links.

Op de terugweg was inderdaad de noordelijke rijbaan afgezet en bij het dorp voor ons stonden ook pilonnen om aan te geven dat de rijbaan was afgezet. Dus, in file naar boven, want op dat laatste heuveltje komt vrachtverkeer amper stapvoets omhoog. Bij een van de geïmproviseerde doorsteken schoot ik naar de verkeerde, afgesloten baan, omdat ik toch halverwege naar rechts moest. Heel gewoon in Turkije. Ga er nooit van uit dat er geen verkeer is op afgesloten rijbanen!

Later die middag moest ik de andere kant (Dalaman) op. Ik kende de situatie en nam direct de zuidelijke baan. Wel viel mij op dat er hier op de noordelijk baan niets wees op het feit dat de weg afgesloten was.

Bij de pomp stond een grote pick-up op een talud tegen een paal geparkeerd. Behoorlijk beschadigd. Ik dacht al dat dit het gevolg van de onoverzichtelijke situatie was en hier het gevolg van een verkeerde uitwijk situatie aan de orde was.

Een goed uur later reed ik terug. Het viel al op dat in Göcek wel erg veel verkeer over de afgesloten rijbaan reed. In de verder blauw zwaailicht en al snel zag ik dat het zwart van de mensen stond. In mijn beleving wel heel veel aandacht voor het wegslepen van die gestrande pick-up.

Foute beleving. Er was een nieuw ongeluk. Naast de ambulance lag een rode verkreukelde brommer. Daarvoor een blauw plastic zeil, meer een grote open geknipte vuilniszak. In eerste instantie keer ik naar een tweetal voetzolen. Door de gendarme werd ik er langs geleid. Ik rij dan ook rustig door (velen gaan ook nog eens stoppen en kijken). Kijken doe je ongewild wel... Boven het plastic zwart haar, een enorme plas bloed en iets van drab... Het was voor mij duidelijk dat deze, waarschijnlijk, jonge man hartstikke dood was.

Later bleken mijn zwager en schoonzus op diezelfde plaats (bij de benzinepomp) aan een zwaar ongeluk ontkomen te zijn. Bij hen was het gevolg dat een busje ergens tegenaan knalde. Dus minimaal drie ongevallen op één dag op dezelfde plek! En later hoorde ik dat er twee doden gevallen waren.

Dat is dus Turkije. Waarschijnlijk zijn mensen die via dezelfde weg van boven kwamen gewoon de noordelijke rijbaan opgereden, en bij het oversteken om naar het dorp te gaan niet goed naar beide kanten hebben gekeken, maar alleen naar rechts. Simpelweg omdat men zich niet realiseerde dat de situatie wederom veranderd was, er niets van wegwerken re merken was en de weg beschouwd werd als "klaar".

Daarnaast rijdt men zeer divers in Turkije, qua snelheid. Verkeersborden hebben vrijwel geen invloed. Zo rijdt men 120 door de bebouwde kom over die grote weg, omdat je nauwelijks realiseert dat een gewoon alleen maar een brede weg is. Anderen rijden er amper twintig. Vervolgens hangt de helft aan de telefoon en 5% minstens heeft altijd wel teveel alcohol op. Bochten snij je af en lijnen zijn niet meer dan versiering. Bij een stoplicht (die gaan hier via oranje naar groen en er is een licht met de verstrijkende seconden) rijdt men nog voor het licht echt groen is. Wanneer het oranje wordt knippert eerst het groene licht, maar dan kan je nog rustig nét het rood mee pakken. Een verkeersmentaliteit en gedrag van lik mijn vestje. En vrij gevaarlijk. Deels staan er borden waarvan de betekenis onduidelijk is. Op die grote weg staan soms borden met een zebrapad en 50 km. Maar een zebrapad, daar stop je niet voor, dus blijf je gewoon doorrijden. Of er staat een bord zebrapad, maar er is er helemaal geen.

Controle is er niet of nauwelijks. Op de grote weg staat politie. In de morgen aan de ene kant, 's middags aan de andere. Hooguit controleren ze op papieren. En iedereen weet zowat waar en wanneer ze er ongeveer staan. Dus het verkeer kán ook een Wild West rodeo en een zandpad in een zijn. Ook ik, en vele langer verblijvende buitenlanders, passen hun gedrag aan het verkeersbeeld aan. Maar, rijden in Turkije is voor mij altijd scherp zijn en honderd procent opletten. Immers, ik vertrouw geen enkele Turk die zich op de openbare weg voort beweegt. Op geen enkele weg! 

In den vreemde: rijbewijs (61)

In 1975 heb ik zelf mijn rijbewijs behaald. Op een zaterdagochtend, met een kater, in pak en letterlijk op mijn sloffen (in verband met mijn voeten). Ik ben in een keer geslaagd, wat voor die tijd vrij uniek was. Op een ongeval na, in 1976, rijd ik sindsdien schadevrij, zoals dat zo mooi heet.

Mijn schoonzus en de broer van mijn zwager hebben gisteren afgereden. Hier in Turkije. Zij zitten bij de laatste lichting "oude stijl". Beiden zijn gezakt, wat hier toch vrij uniek is.



Het afrijden hier gebeurt op vaste data, het traject is vooraf bekend. Er is een (bescheiden) hellingproef en je moet inparkeren. Tijdens het examen hoef je niet hoger te schakelen, dan de derde versnelling.

Niet vreemd, dat het verkeer niet van gevaren gespeend is. Maar het is niet alleen het examen. Ook het voortraject is erg Turks. In feite hoef je maar een paar lessen te hebben. Mijn schoonzus heeft er twaalf gehad. Nu kan je blijkbaar hier ook zonder rijbewijs een auto huren, wat zij gedaan hadden, om nog extra te oefenen. Oefenen, wel binnen de regels en kaders van het af te nemen examen.

Zelf heb ik ook een keer met haar geoefend. Enkele dagen voor het examen. Wat ik mee maakte was dat ik niet kon geloven dat zij kon slagen, of beter gezegd, dat je onder deze condities in Turkije kan slagen. Toegegeven, ze is de jongste niet meer, en dan is leren autorijden sowieso een stuk lastiger. Dat de auto een vreemd voorwerp bleek was duidelijk. Bij meer dan een handeling ging er wel iets niet goed. Voorsorteren gebeurde op de linker weghelft en voorsorteren op een vierbaansweg gebeurde juist rechts. Iets wat je overigens dagelijks hier in het verkeer tegen komt. Doorschakelen was een probleem en af en toe kreeg ik het gevoel dat de tandwielen mij om de oren konden vliegen.

Op zich ook een beetje vreemd, want mijn schoonzus rijdt al enkele jaren op een motor. Je zou dan denken dat er wat "verkeersgevoel" aanwezig is. Nu reed zij al die tijd wel zonder rijbewijs, maar het is altijd goed gegaan. De inzichten lijken met het autorijden volkomen verdwenen. Toen een motor op meer dan honderd meter uit een zijstraat kwam, ging zij al snelheid in houden, terwijl die motorfiets duidelijk stopte (en wachtte). Volgens mij oefenende chauffeur had hij misschien wel kunnen doorrijden.



Dat zij haar examen dus niet gehaald heeft kan ik mij goed indenken. De reden is wel erg lullig. Ze kon de auto tweemaal toe niet starten... Ze mocht direct uitstappen.



In tegenstelling tot het praktijkgedeelte is de theorie een heel ander verhaal. Daar bij ons de theorie zich toch voornamelijk beperkt tot het hebben van kennis van de verkeersregels is het hier een gedegen, bijna technische, cursus. Je moet verplicht lessen volgen en die lessen bestaan uit diverse onderdelen. Zo moet je enige technische kennis bezitten, een beetje EHBO leren, natuurlijk de regels en nog iets, maar dat is mij inmiddels ontschoten. Het theorie examen bestaat uit vijftien vragen (dus veel minder dan bij ons) en je mag er maximaal vijf fout hebben. De vragen zijn overigens niet eenvoudig. Hiervoor slaagde mij lieve schoonzus echter met vlag en wimpel, door alle vragen goed te hebben.



Na de eerste praktijkmisser mag ze nog drie keer in de herkansing. Lukt dat niet, dan moet ze voor het nieuwe examen op. En dat is naar Europese normen. Straks is het nieuwe Turkse rijbewijs ook overal geldig in West Europa. Met het huidige Turkse rijbewijs is dat niet het geval. Het is inmiddels vast wel duidelijk waarom.



Buitenlanders worden niet voor niets gewaarschuwd voor het verkeer in Turkije. Er gebeuren hier ook veel ongelukken. Maar ja, het mag niet, maar er wordt veel rijdend gebeld. De verkeerscontroles hier zijn eigenlijk heel beperkt. Drank kom je hier veel tegen in het verkeer. Ondanks wat strengere controles is het absoluut niet onmogelijk behoorlijk beschonken van Fethiye naar, bijvoorbeeld, Dalaman te rijden (ongeveer een afstand van 50 kilometer).

En dan de rest. Het voorsorteren heb ik reeds benoemd, maar spookrijden is hier bijna dagelijkse kost. Wordt er veel te hard gereden, de andere helft weet amper het gaspedaal te vinden. Waar je niet af mag slaan doe je het gewoon. Verboden te keren, wel dan doe je dat en buiten de steden is de waarde van eenrichtingsverkeer ook uitermate beperkt. In de steden wel, maar dat heeft meer te maken met de drukte...



Sinds kort moeten buitenlanders, die langer in Turkije verblijven en over een Ikamet beschikken ook een Turks rijbewijs bezitten. Tot juni dit jaar kan je het om laten zetten. Het Nederlandse rijbewijs wordt dan ingetrokken. Ook een internationale regel, want dat geldt voor ieder land, waar je naar toe gaat, onder dezelfde omstandigheden. Gelukkig is dat rijbewijs wél geldig in andere landen (mits je het natuurlijk ook in het land van herkomst hebt gehaald).

Omdat ik formeel langer dan zes maanden per jaar in dit land ben (ik hoef maar vier maanden in Nederland te zijn) moet ik er dus ook aan. Aan de ene kant heb ik daar geen probleem mee, maar anderzijds is het (emotioneel) toch een barrière die ik moet nemen. Gelukkig heb ik er al velen genomen en overwonnen.



In ieder geval blijft het de komende tijd nog flink opletten op de Turkse wegen. En zelfs paden, dan wel de onverharde wegen....