Waaldrecht

Wie kent het nog: Waaldrecht, de dramaserie van de VARA uit 1973 en 1974? Het speelde zich af in het denkbeeldige rivierdorp Waaldrecht. Iedere aflevering stond op zich, maar toch was het een geheel. Veel sociale onderwerpen, toch kan ik mij weinig meer herinneren van de inhoud van de serie. Het gevoel heb ik er nog steeds wel bij...
Telkens wanneer ik muziek van Ekseption draai komt het gevoel van Waaldrecht boven. Een heerlijk nostalgisch gevoel moet ik zeggen. Veel draai ik de muziek niet, maar als ik het hoor krijg ik een bijna verliefd gevoel in mijn buik.

Ekseption is een Haarlemse band. Rik van der Linden, de bandleider, kwam uit Haarlem. Hij woonde bij zijn moeder in de buurt, of aan, het Kenaupark. Ook zat hij op het Lorentz lyceum, waar ik ook op kwam, maar net nadat hij de school verlaten had. Rik van der Linden is geboren in 1946 en overleden zo'n vijftig jaar later in 2006. In de periode van 1971 tot 1983 is hij getrouwd geweest met Penny de Jager. Zij was vooral bekend van haar dansen tijdens AVRO's TOPPOP. Op de een of andere manier had ik wel wat met Ekseption, die vooral bekend zijn geworden met hun nummer "The 5th".

Maar Ekseption was ook het intronummer van Waaldrecht. Vandaag de link, wanneer ik hun muziek draai. Maar er is meer. In die voorbije jaren was ik helemaal weg van Waaldrecht. Zo erg, dat ik op mijn 17e een aflevering van de serie schreef. Een dikke stapel papier, getypt op mijn vaders oude reis-typemachine. In een dikke enveloppe alles opgestuurd naar de VARA. Later kreeg ik nog een berichtje, dat ze het niet voldoende vonden. Tot ik de laatste uitzending zag... Ik keek en al snel viel mij op, dat het vrijwel "mijn" aflevering was! Ja, ze hadden mij afgewezen, maar toch de hele tekst en het verhaal bewerkt. Zo, dat het voor mij nog zeer herkenbaar was. Vanaf dat moment droeg ik het als een trots geheim bij mij. En, ik moet zeggen, zo heel veel had de VARA niet eens veranderd. Overduidelijk was mijn inbreng te herkennen. Dat zijn toch absoluut prachtige herinneringen!

Zo heel veel denk ik niet aan vroeger, maar op dit soort momenten komt toch van alles weer boven. Wij hadden geen televisie thuis. Als kind keek ik bij de achterburen naar Pipo en Zwiebertje. In 1970 kocht mijn jongste broer (zo'n beetje van zijn eerst verdiende geld) een kleine zwart-wit televisie. Die stond op zijn kamer. Een uitermate goed chantagemiddel, maar we zaten regelmatig bij hem op de kamer te kijken. Veel VPRO programma's volgenden we fanatiek, zoals de Fred Haché Show. Maar ook de vroege Koot en Bie, destijds nog in Hadimassa. Ook vrijwel alle programma's van Mies Bouwman volgden we, waaronder "1 van de 8". Het meest lastige was op goede voet met mijn broer te blijven, want wanneer er ruzie was kwam ik echt zijn kamer niet in. Hetzelfde gold trouwens voor mijn vader, wat ik achteraf wel humoristisch vind.

Je kan het je tegenwoordig niet meer voorstellen, een huis zonder televisie en later een huis met een televisie op de kamer van je broer, maar niet in de huiskamer. Die kwam pas in 1976, toen mijn vader met pensioen ging. Van zijn werk kreeg hij een kleuren televisie. Maar goed, dat jaar ging ik ook het huis uit.
De tijd, dat er nog maar twee zenders waren. Toch keken we vrij selectief, vooral de wat alternatieve programma's. Ik meen dat ik Waaldrecht ook op de kamer van mijn broer heb bekeken, want ik zou niet weten wat de alternatieven moesten zijn, in die tijd.  Alhoewel, bij de familie Samson keek ik altijd TOPPOP. Zij hadden een kleuren televisie, nog voor dat zo'n apparaat bij ons in de woonkamer prijkte.
Grappig, tegenwoordig moet ik het doen met maar een zender: BVN. Ook leuk, maar soms ook stomvervelend. Een beetje terug naar vroeger, maar tegenwoordig hebben we wel internet. Dat bestond toen nog niet eens in ons denken, noch in onze fantasie...

Hoezo, fatsoen... Hoezo, identiteit?

De verkiezingen komen er aan en ik word dagelijks geconfronteerd met de grote wensen van het Nederlandse "volk". Fatsoen staat vrijwel op nummer één, naast de "Nederlandse identiteit". Mijn broek zakt af..., een van de minst fatsoenlijke volken die ik ken zijn de Nederlanders wel. En wat de Nederlandse identiteit is... Geen idee. Bij DWDD, de aflevering van "het Lagerhuis", kreeg ik de indruk dat die Nederlandse identiteit onder meer het Carnaval is. Nou, dan ben ik geen Nederlander, want ik heb de pest aan Carnaval.

Wel vreemd dat fatsoen zo hoog genoteerd staat. Een blik op de sociale media zegt al genoeg over de hufterigheid en grove beledigingen. Maar ook in de praktijk is het niet veel anders. Hooguit iets milder, want face-to-face contact is altijd iets enger, dan wanneer je de gore beledigingen opschrijft. Toch word je op straat ook al snel voor alles en iedereen uitgemaakt op het moment dat je iets doet wat in de ogen van de ander net even niet volgens zijn, of haar, wens verloopt. Een ondoordacht "foutje" kan je tegenwoordig bijna niet meer maken. Ach, en in de politiek is het fatsoen er ook niet beter op geworden. Met name het taalgebruik van Wilders en Rutte is nogal eens onwaardig aan hun rol en daarbij soms vrij infantiel. Wat dat betreft passen ze goed bij Trump. En dan de jeugd nog. Wat die allemaal naar je hoofd slingeren... Zelfs bij mij staat soms het schaamrood op de kaken. Het geldt niet voor alle jeugd. Je hebt natuurlijk een grote groep welopgevoede beleefde kinderen..., maar die hoor ik niet zo veel. Die hockeyen of zitten op pianoles. De kinderen die je veel op straat ziet, daar komt de rottigheid uit de strot. En opvallend..., vooral bij de Nederlandse autochtone jeugd. Kinderen met een immigratie achtergrond zijn veelal veel meer beleefd. Maar goed, ook hier is generalisatie een gevaarlijk statement.

Verder maak ik mij niet zo druk over het fatsoen, behalve mijn verbazing dat fatsoen in het politieke getrokken wordt. Nee, die identiteit interesseert mij veel meer. Om te beginnen is Nederland een van de oudste multiculturele samenlevingen, na onze expansiedrift ten tijde van de VOC. Wanneer wij spreken over buitenlanders en minderheden die ons nu overvallen, slaan we toch echt een stuk geschiedenis over. Dat de "nieuwe" Nederlander zich aan moet passen is in zekere mate gelul. Moet iedere nieuwe Turk, Marokkaan en Syriër boerenkool eten, Sinterklaas vieren en naar dat domme Carnaval gaan? Nee, dat is echt geen aanpassen. In mijn optiek is de enige aanpassing, welke je echt mag verwachten is dat de nieuwkomers onze waarden en normen respecteren en accepteren. Dat zij daarnaast hun eigen waarden en normen er op na houden zal mij een biet zijn. Kijk eens naar de vele Nederlanders die in het buitenland leven, en dan vooral buiten Europa. Die gaan ook hun gang, storen zich soms ook aan de cultuur van het betreffende land en gedragen zich in feite niet anders dan wat wij van de nieuwe Nederlanders ervaren. En natuurlijk, ga naar de moskee, wanneer je de behoefte hebt, ga naar de kerk, of de synagoge. Mij om het even, want daar gaat het niet om. Maar accepteer dat de een hier naar toe gaat, en de ander ergens anders, en jij misschien nergens naar toe. Laat de ander in zijn, en haar waarde! Dát is volgens mij die Nederlandse identiteit. En verder zijn de Randstedelingen, Limburger en Fries net zo verschillend als een Antiliaan, Marokkaan, of iemand uit Iran. Het is niet de kleur of het uiterlijk die de identiteit bepaald van het land. Absoluut niet, want zelfs binnen ieder land, iedere natie zijn onderling grote verschillen. Nederland is daar geen uitzondering op.

Dat het fatsoen en de identiteit zo hoog zitten kan niet anders dan dat het te maken heeft met onzekerheid. Een van de redenen van onzekerheid is te weinig nuance hebben. En dat is wat je ziet. Populistische politiek kent vrijwel geen nuance en brengt de meeste onderwerpen dan ook vrij zwart/wit. Maar ook de bestaande politieke (de "oude" politiek... Hoe te noemen?) is in feite niet anders. Ook daar zie je vormen van populisme, want is niet ieder verkiezingsprogramma in feite populisme. En ontbreekt het daardoor veelal aan de nuance? En wanneer de nuance er wel is, moet je er diep naar graven.

In deze tijd van "overinformatie" krijgen wij juist minder informatie die tot ons door dringt. Daardoor zoeken we zekerheden, hoe onzinnig dit ook is of de onzekerheden ook zijn. Op alle gebieden worden wij over alles geïnformeerd, maar dat wil nog niet zeggen dat we daardoor alles weten of ons een genuanceerde mening kunnen vormen. We moeten vooral niet denken dat we tegenwoordig alles weten.

Toch stelt men zich zo op en het Lagerhuis was daar een mooi voorbeeld van. Het is een leuk en onderhoudend programma, maar in het kader van de verkiezingen brengt het geen enkele meerwaarde. De gespeelde boosheid van Krol en de vermeende onschuld van Asscher. Mooi gespeeld, maar het brengt niets!

Verbeter de wereld en begin bij jezelf, werd altijd gezegd. Nu zegt men dat niet eens meer. Het is geen item meer, omdat vrijwel iedereen denkt die wereld voor zichzelf en omgeving al verbeterd te hebben. Fatsoen en identiteit is niet iets waar je zelf aan werkt. Dat is al volbracht, dus leg je het bij de ander; de politiek. Wanneer dát inderdaad je overtuiging is wordt het verdomd lastig, staat de weg naar het populisme open en voorziet men aan voorwaarden tot volledige intolerantie. De meerderheid heeft het té goed. We ontkennen of bagatelliseren onze westerse armoede. Wanneer ik niet de eigen ervaring zou hebben gehad, dacht ik misschien nu net zo. Maar ik heb de ervaring wel. De ervaring van het officieel dakloos zijn, geen inkomen te hebben, te weinig hebben om in de dagelijkse levensbehoeften te voorzien en een overheid die uitgaat van het negatieve en achterdocht. Natuurlijk is die westerse armoede relatief, wanneer je die vergelijkt met vele andere (niet Europese) landen. Alleen gaat zo'n vergelijk niet op. Zo een vergelijk is een dooddoener. En ja, ook hier zien we wederom dat het geheel ontbreekt aan enige nuance. 50+ die het opneemt voor de ouderen en jongeren die zeggen dat alle ouderen het goed genoeg hebben. Ja, veel ouderen zijn welvarend, die hebben een 50+ ook niet nodig, maar velen ook wel, want daar is het helemaal niet goed voor geregeld.

Iedereen heeft evenveel gelijk, als ongelijk. De partijprogramma's tonen allen vele mooie woorden. Een enkeling zet vooral het ongelijk in de etalage, de ander juist het vermeende gelijk. Maar, mij ontbreekt het aan iedere nuance, waardoor ik absoluut geen keuze kan maken op 15 maart... Waarschijnlijk ga ik, voor het eerst, niet stemmen.